Wil je de herinneringen van uw vader, moeder, opa of oma voor altijd bewaren? Een levensverhaal afnemen is een van de mooiste én waardevolste dingen die u voor uw familie kunt doen. Als maker bij Beeldig Leven neem ik levensverhalen af op video. Uit ervaring weet ik dat een goed interview veel verder gaat dan alleen de vragenlijst, het draait om rust, vertrouwen en het creëren van de juiste sfeer.
Op deze pagina deel ik mijn praktijkervaring, zodat u zelf het verhaal van uw dierbare kunt vastleggen. (Wilt u liever zelf de regie nemen over uw eigen verhaal? Lees dan onze gids over uw levensverhaal vertellen.)
Zo neem je een levensverhaal af
Op basis van jarenlange ervaring, is dit hoe u een levensverhaal afneemt:
Stap 1. De voorbereiding
Ga niet blanco het gesprek in, maar overlaad je dierbaren ook niet met een examen-gevoel. Vraag vooraf naar de grote lijnen (geboorteplaats, beroep, gezinslidmaatschap) en vraag hen om alvast een paar oude fotoalbums klaar te leggen. Laat hen vooraf al door de foto’s bladeren zodat de herinneringen levendig zijn. Dit werkt tijdens het gesprek als een mooi 'vliegwiel' om herinneringen en emoties los te maken.
Stap 2. De afname zelf (het gesprek)
Kies een rustige, vertrouwde plek, meestal is dit gewoon de eigen woonkamer. Zorg dat de radio en tv uitstaan en zet telefoons op stil, de reden is, mocht u het op video/audio opnemen dan wordt het snijden van het gesprek storend, omdat u dan telkens de tv of radio ook hoort verspringen, en buiten dat is het natuurlijk ook niet prettig om een radio of tv op de achtergrond te horen als het over het verhaal van uw dierbaren hoort te gaan. Begin niet meteen over zware onderwerpen, maar start luchtig. Stel een vraag en wees niet bang voor stiltes. Als iemand even nadenkt, neig je er als kind of kleinkind snel naar om de stilte op te vullen. Laat de stilte juist gewoon bestaan; daar komen vaak mooie, oprechte antwoorden achteraan. En probeer door te vragen en niet alleen de vragenlijst af te werken.
Stap 3. De verwerking
Of je het gesprek nu opneemt met je telefoon, op video vastlegt of uitwerkt op papier: verwerk het materiaal zo snel mogelijk. De details en emoties van het gesprek zitten nu nog vers in je geheugen. Blijf zo dicht mogelijk bij de eigen taal en woordkeuze van de verteller. Typ een herinnering niet om naar 'keurig Nederlands' als iemand een kenmerkende uitdrukking of dialect gebruikt. Dat maakt het eindresultaat later veel herkenbaarder.
Deze vragen stel je tijdens het gesprek
Een valkuil is om alles feitelijk te vragen ("Wanneer ben je getrouwd?"). Maar combineer dit met vragen over het gevoel en de sfeer van toen.
Hier zijn een paar vragen die ik tijdens het vastleggen van levensverhalen zoal gebruik:
Over de jeugd:"Als u denkt aan het ouderlijk huis, welke geur of welk geluid brengt u dan meteen terug naar toen?" of "Met wie had je de beste band toen je klein was?"
Over de liefde:"Wat dacht je toen je papa/mama/opa/oma voor het eerst zag?"
Over keuzes & levenslessen:"Op welk moment in je leven ben je het meest trots op jezelf geweest?" of "Wat is de belangrijkste les die je van jouw eigen ouders hebt meegekregen?"
Over het nu:"Wat wens je voor ons (de kinderen en kleinkinderen) voor de toekomst?"
Hier vind u de vragenlijst die ik gebruik bij afname van levensverhalen.
Het eindresultaat van een goed gevangen levensverhaal
Met deze stappen ontstaat er een document (al dus in video, audio, tekst) dat generaties lang waardevol blijft. Bekijk op onze voorbeeldpagina hoe een levensverhaal voorbeeld er in de praktijk uit kan zien op beeld of papier.
Wat kun je leren van de praktijk?
Bij het interview met Leon was dit mooi te zien. Vooraf twijfelde hij of hij in 'keurig ABN' moest praten in plaats van zijn eigen manier van spreken in dialect. Maar het zou juist gek zijn als hij plots ABN ging praten. Dat deed hij anders nooit en zijn dierbaren zouden hem daar ook helemaal niet in herkennen.
Tijdens het gesprek over vroeger kwamen we bij een mooi, klein detail. Doordat Leon van tevoren al naar oude foto's had gekeken, lag er een foto van het ouderlijk huis op tafel waarop een bordje met het woord 'Tevreden' hing. Een algemene vraag over zijn jeugd werd zo een heel concreet mooi antwoord.
Een levensverhaal door een professionele filmmaker laten afnemen?
Lijkt het je prachtig om het levensverhaal van je ouder(s) of grootouder(s) vast te leggen, maar zie je op tegen het interviewen, de vorm, mogelijke techniek en montagewerk? Of merk je dat ze tegenover een buitenstaander tóch net wat vrijer en uitgebreider vertellen?
Ik neem deze zorg met alle liefde uit handen. Met geduld, professionele apparatuur en de juiste interviewtechniek zorg ik voor een ontspannen middag en een tastbare herinnering voor de hele familie.
Wil je een persoonlijk, rustig interview op beeld? Bekijk de mogelijkheden voor een levensverhaal video.
Wil je een compleet documentair portret met oude foto's, muziek en familieleden? Ontdek onze uitgebreide levensfilm.